<\/p>\n\n\n\n
(texte fran\u00e7ais ci-dessous)<\/p>\n\n\n\n
Marc Cosyns<\/strong><\/p>\n\n\n\n Actualiteit<\/p>\n\n\n\n GENT 19\/02 – Wat hebben een plattelandsdokter en stikstof met elkaar te maken? Boerenprotest, zou je kunnen denken maar het zijn twee andere recente nieuwsfeiten die convergeerden in mijn herinneringsbrein naar \u2026Eugene Smith.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Eerst de feiten. \u2018We hebben een van de mooiste jobs ter wereld, maar er komt een tsunami op ons af. En niemand luistert naar ons’, verklaren drie huisartsen in een facebookgroep met meer dan 14.000 leden. \u2018Een staking is niet gepast, want niemand van ons wil de pati\u00ebnten in de steek laten. Maar is het niet dringend tijd dat we een duidelijk signaal uitsturen? Een roep die weerklinkt tot in Brussel en de ivoren torens van onze beleidsmakers eens goed dooreenschudt?’ <\/p>\n\n\n\n Een uitspraak en een vraag die nieuwswaarde kreeg vanaf maandag 12 februari <\/u><\/a>en veel reacties uitlokte zowel vanuit het platteland als de stad. De drie initiatiefnemers werken in de Westkust en IJzerstreek maar de problematiek is gekend in heel Belgi\u00eb. Nog nooit is de vergrijzing en het aantal chronisch zieken zo groot en neemt gestadig toe. De Kust en de Ardennen zijn er de symboolregio’s van met tweedeverblijvers als surplus. <\/p>\n\n\n\n Het is koren op de molen voor de tegenstanders van artsenquota’s. Sommige politieke partijen die in verkiezingsmodus zijn, willen die quota meteen afschaffen<\/u><\/a>. Anderen zien heil in spreiding<\/u><\/a> en incentives voor artsen die zich willen vestigen in huisartsarme regio’s. In ons land hanteert het Riziv een ondergrens van 9 huisartsen per 10.000 inwoners. In mijn regio Gent zijn de aantallen in 2022 geschat op 12, 8 of 1 huisarts per 781 maar blijven er huisartsarme wijken. In het Pajottenland is dat 6,6 of 1 huisarts voor 1515 inwoners. Gaat men uit van ongeveer 54.500 Belgische artsen (huisartsen en specialisten) die hun beroep mogen uitoefenen voor onze 11.500.000 inwoners dan is er 1 arts per 211 Belgen. In Vlaanderen is er 1 arts per 223 inwoners; in Walloni\u00eb 1 arts per 205 inwoners en in Brussel liefst 1 arts per 170 inwoners. De cijfers verschillen een beetje afhankelijk van de bron en de criteria die men hanteert. \u2018Naar een gezond Belgi\u00eb’<\/u><\/a> tracht ons wegwijs te maken met de hulp van Europa.<\/p>\n\n\n\n Voor de periode 2018-2022<\/u><\/a> maakte in Belgi\u00eb geen enkele respondent-pati\u00ebnt melding van gederfde zorg wegens geografische redenen noch vanwege wachttijden. Anderzijds meldde minder dan de helft van de pati\u00ebnten dat ze nuttige informatie ontvangen op het moment dat ze deze nodig hebben om hen te helpen hun gezondheid en welzijn te beheren en slechts een derde meldde dat ze een zorgplan hebben dat rekening houdt met al hun gezondheids- en welzijnsbehoeften.<\/p>\n\n\n\n Het is dus maar hoe je het bekijkt en ik dacht aan W. Eugene Smith (1918-1978). Hij volgde en fotografeerde gedurende 23 dagen in 1948 onze Amerikaanse collega Dr. Ernest Ceriani. Als enige arts verzorgde hij een Rocky Mountain-enclave van 400 vierkante mijl met ongeveer 2000 inwoners. “Plattelandsdokter legt te voet een huisbezoek af, Kremmling, Colorado, 1948”, is een van die iconische foto’s uit “Country Doctor”. Het wordt beschouwd als het eerste foto-essay. Ik kon de originele foto’s en het tijdschrift zelf zien in 2010 in het fotografiemuseum FOAM in Amsterdam. Ze zijn nu te bewonderen op de LIFE-History website.<\/u><\/a><\/p>\n\n\n\n Het tweede recente nieuwsfeit was de executie op 25 januari 2024 van K. Eugene Smith, geboren in 1965. In de Amerikaanse staat Alabama diende men aan een ter dood veroordeelde gevangene stikstof toe als dodelijk gas, via een masker. In 2022 probeerde men al de terdoodveroordeling van Eugene Smith uit te voeren met een cocktail van barbituraten en spierverslappers. Het mislukte omdat men geen geschikte ader kon vinden\u2026 Daarop besliste men om over te schakelen op een executie door stikstof, een gekende manier voor euthanasie bij dieren, maar nog nooit getest bij mensen. Volgens de meeste wetenschappelijke gegevens zou het geen pijnlijke dood veroorzaken maar blijft de methode bijzonder omstreden. De Hoge Commissaris voor de Mensenrechten van de Verenigde Naties riep enkele dagen ervoor op om de executie niet uit te voeren: \u2018Vergassing met stikstof komt neer op marteling of een andere wrede, onmenselijke en vernederende behandeling onder internationaal recht. Het federale Amerikaanse Hooggerechtshof oordeelde dat een executie met stikstof uiteindelijk gerechtvaardigd was. De drie progressieve rechters in het hof stemden tegen. <\/p>\n\n\n\n \u2018Die controverse heeft alles te maken met koolstofdioxide. Er zijn enkele soorten vergiftigingen waarbij het CO\u2082 in ons plasma begint te rinkelen als een wekker om ons te alarmeren. We gaan dan bijvoorbeeld hyperventileren om onze CO\u2082-waarden weer op peil te brengen. Bij een helium- of stikstofintoxicatie zou dat niet zo zijn. Daarom zou een executie met stikstof gezien kunnen worden als een humane vorm van verstikkingsdood. Het is bovendien een veilige methode, zolang de andere mensen in de executieruimte geen zuivere stikstof inademen is er geen gevaar’, verklaarde alomtegenwoordig expert-toxicoloog Jan Tytgat van de KUleuven.<\/u><\/a><\/p>\n\n\n\n Wie stikstof hoort denkt niet meteen aan de spreidingsproblematiek van plattelandsdokters maar aan de stikstofdiscussie die ons land al een tijd in de ban houdt. Maar volgens Tytgat is er toch een belangrijk verschil. \u2018Stikstof is iets anders dan stikstofoxide. Stikstofoxiden komen vrij bij het verbranden van fossiele brandstoffen en worden uitgestoten via uitlaatgassen. Het is ook iets anders dan ammoniak dat ontstaat onder meer in de mest van runderen. Het stikstofakkoord gaat zowel over stikstofoxiden als ammoniak.’ Maar dat is van een ander maatschappelijke orde alhoewel ook een gezondheidsprobleem, voorlopig niet op te lossen door een plattelandsdokter, maar wel aan te kaarten.<\/p>\n\n\n\n De plattelandsdokter en stikstof ( Opinie van Dr. Marc Cosyns) – MediQuality<\/u><\/a><\/p>\n\n\n\n Le m\u00e9decin de campagne et l’azote<\/strong><\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n GAND 19\/02 – Quel est le rapport entre un m\u00e9decin de campagne et l’azote ? La manifestation des agriculteurs, pensez-vous, mais ce sont deux autres \u00e9v\u00e9nements r\u00e9cents qui ont converg\u00e9 dans mon cerveau pour donner naissance \u00e0 Eugene Smith.<\/strong><\/p>\n\n\n\n D’abord les faits. Nous avons l’un des plus beaux m\u00e9tiers du monde, mais un tsunami s’abat sur nous. Et personne ne nous \u00e9coute”, d\u00e9clarent trois m\u00e9decins g\u00e9n\u00e9ralistes dans un groupe Facebook comptant plus de 14 000 membres. Une gr\u00e8ve n’est pas appropri\u00e9e car aucun d’entre nous ne veut abandonner ses patients. Mais n’est-il pas urgent d’envoyer un signal clair ? Un cri qui r\u00e9sonne jusqu’\u00e0 Bruxelles et qui secoue les tours d’ivoire de nos d\u00e9cideurs politiques ? <\/p>\n\n\n\n Une d\u00e9claration et une question qui ont fait parler d’elles d\u00e8s le lundi 12 f\u00e9vrier et qui ont suscit\u00e9 de nombreuses r\u00e9actions tant en milieu rural qu’en milieu urbain. Les trois initiateurs travaillent dans la r\u00e9gion de la C\u00f4te Ouest et du Fer, mais la question est connue dans toute la Belgique. Jamais le vieillissement et le nombre de malades chroniques n’ont \u00e9t\u00e9 aussi importants et ne cessent d’augmenter. La C\u00f4te et les Ardennes en sont les r\u00e9gions symboles avec des personnes en surnombre.<\/p>\n\n\n\n De quoi donner du grain \u00e0 moudre aux opposants aux quotas de m\u00e9decins. Certains partis politiques en campagne \u00e9lectorale veulent abolir imm\u00e9diatement ces quotas. D’autres voient plus d’avantages dans l’\u00e9chelonnement et les incitations pour les m\u00e9decins qui veulent s’installer dans les r\u00e9gions pauvres en m\u00e9decins g\u00e9n\u00e9ralistes. Dans notre pays, le NIH a fix\u00e9 une limite inf\u00e9rieure de 9 m\u00e9decins g\u00e9n\u00e9ralistes pour 10 000 habitants. Dans ma r\u00e9gion de Gand, les chiffres pour 2022 sont estim\u00e9s \u00e0 12, 8 ou 1 m\u00e9decin g\u00e9n\u00e9raliste pour 781 habitants, mais les quartiers pauvres en m\u00e9decins g\u00e9n\u00e9ralistes subsistent. Dans la r\u00e9gion du Pajottenland, il s’agit de 6,6 ou 1 g\u00e9n\u00e9raliste pour 1515 habitants.<\/p>\n\n\n\n En supposant qu’environ 54 500 m\u00e9decins belges (g\u00e9n\u00e9ralistes et sp\u00e9cialistes) sont autoris\u00e9s \u00e0 exercer leur profession pour nos 11 500 000 habitants, il y a 1 m\u00e9decin pour 211 Belges. En Flandre, il y a 1 m\u00e9decin pour 223 habitants ; en Wallonie, 1 m\u00e9decin pour 205 habitants et \u00e0 Bruxelles pas moins de 1 m\u00e9decin pour 170 habitants. Les chiffres varient l\u00e9g\u00e8rement en fonction de la source et des crit\u00e8res utilis\u00e9s. L’initiative “Vers une Belgique en bonne sant\u00e9”<\/u><\/a> tente de nous montrer la voie avec l’aide de l’Europe.<\/p>\n\n\n\n Pour la p\u00e9riode 2018-2022<\/u><\/a>, aucun r\u00e9pondant-patient en Belgique n’a d\u00e9clar\u00e9 avoir renonc\u00e9 \u00e0 des soins ni pour des raisons g\u00e9ographiques, ni pour des raisons de d\u00e9lais d’attente. En revanche, moins de la moiti\u00e9 des patients ont d\u00e9clar\u00e9 recevoir des informations utiles lorsqu’ils en ont besoin pour g\u00e9rer leur sant\u00e9 et leur bien-\u00eatre, et seul un tiers a d\u00e9clar\u00e9 disposer d’un plan de soins prenant en compte l’ensemble de leurs besoins en mati\u00e8re de sant\u00e9 et de bien-\u00eatre.<\/p>\n\n\n\n Tout d\u00e9pend donc de la fa\u00e7on dont on envisage les choses et j’ai pens\u00e9 \u00e0 W. Eugene Smith (1918-1978). En 1948, il a suivi et photographi\u00e9 pendant 23 jours notre coll\u00e8gue am\u00e9ricain, le Dr Ernest Ceriani. Seul m\u00e9decin, il s’occupait d’une enclave des Rocheuses de 400 miles carr\u00e9s et d’environ 2 000 habitants. La photo “Country Doctor makes a house visit on foot, Kremmling, Colorado, 1948” est l’une des photos embl\u00e9matiques de “Country Doctor”. Elle est consid\u00e9r\u00e9e comme le premier essai photographique. J’ai pu voir les photos originales et le journal lui-m\u00eame en 2010 au mus\u00e9e de la photographie FOAM \u00e0 Amsterdam. On peut d\u00e9sormais les admirer sur le site web de LIFE-History<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Le deuxi\u00e8me \u00e9v\u00e9nement r\u00e9cent est l’ex\u00e9cution, le 25 janvier 2024, de K. Eugene Smith, n\u00e9 en 1965. Dans l’\u00c9tat am\u00e9ricain de l’Alabama, un condamn\u00e9 \u00e0 mort s’est vu administrer de l’azote comme gaz mortel au moyen d’un masque. En 2022, on a essay\u00e9 d’ex\u00e9cuter la peine de mort d’Eugene Smith avec un cocktail de barbituriques et de relaxants musculaires. Ils ont alors d\u00e9cid\u00e9 de passer \u00e0 l’ex\u00e9cution par l’azote, une m\u00e9thode d’euthanasie connue chez les animaux mais jamais test\u00e9e chez l’homme. Selon la plupart des preuves scientifiques, cette m\u00e9thode ne provoquerait pas de mort douloureuse, mais elle reste extr\u00eamement controvers\u00e9e. Quelques jours auparavant, le Haut commissaire des Nations unies aux droits de l’homme avait demand\u00e9 que l’ex\u00e9cution n’ait pas lieu : “Le gazage \u00e0 l’azote constitue une torture ou un autre traitement cruel, inhumain et d\u00e9gradant au regard du droit international”. La Cour supr\u00eame f\u00e9d\u00e9rale des \u00c9tats-Unis a jug\u00e9 qu’une ex\u00e9cution \u00e0 l’azote \u00e9tait finalement justifi\u00e9e. Les trois juges progressistes de la Cour ont vot\u00e9 contre. <\/p>\n\n\n\n Cette controverse a tout \u00e0 voir avec le dioxyde de carbone. Dans certains cas d’empoisonnement, le CO\u2082 pr\u00e9sent dans notre plasma se met \u00e0 sonner comme un r\u00e9veil pour nous alerter. Nous commen\u00e7ons alors \u00e0 hyperventiler, par exemple, pour r\u00e9tablir nos niveaux de CO\u2082. Ce n’est pas le cas lors d’une intoxication \u00e0 l’h\u00e9lium ou \u00e0 l’azote. Par cons\u00e9quent, une ex\u00e9cution \u00e0 l’azote pourrait \u00eatre consid\u00e9r\u00e9e comme une forme humaine de mort par asphyxie. En outre, il s’agit d’une m\u00e9thode s\u00fbre, tant que les autres personnes pr\u00e9sentes dans la salle d’ex\u00e9cution n’inhalent pas d’azote pur, il n’y a pas de danger”, explique Jan Tytgat, expert toxicologue omnipr\u00e9sent de KUleuven.<\/p>\n\n\n\n